Hoe kom je van je schuldgevoel af

Je kunt je over van alles schuldig voelen: je hebt een zak chips gegeten of een patatje gehaald, je hebt toch weer vlees gegeten of je plastic niet apart gehouden, je bent uitgevallen tegen je kind, partner of collega, je hebt iets niet goed gedaan op je werk of je hebt de afwas niet gedaan. Het kan maar door je hoofd blijven spoken. Je kan er zelfs wakker van liggen. Gedachten komen langs dat je een slecht persoon bent, je kan boos zijn op jezelf, jezelf van alles verwijten. Het is verlammend, want je durft geen actie meer te ondernemen. Misschien gaat dat ook wel helemaal fout, want jij bent immers slecht. In deze video vertel ik hoe je van je schuldgevoel af komt.

Fouten: je móet je wel schuldig voelen

Toen ik werkte bij een adviesbureau, was er een collega die moeite met mij had. Ik voelde een vibe van afkeuring. Ik kon er niet helemaal mijn vinger op leggen. Ik had er al eens naar gevraagd wat er was, maar ik kreeg geen antwoord. Bij functioneringsgesprekken moesten we een 360 graden feedback doen. Je vraagt dan vijf mensen om feedback: collega’s, vrienden en klanten. Dus ik vroeg de betreffende collega om feedback, in de hoop dat ik erachter zou komen wat er was. En de aap kwam uit de mouw: ze had er moeite mee dat als ik iets fout deed, dat ik me daar niet heel rot over voelde. Dat ik wel mijn excuus aanbood en aangaf dat ik het beter zou doen (en dat vervolgens ook deed) was voor haar niet voldoende.

 

Strijdtoneel of speeltuin?

Ik was verbaasd en in eerste instantie dacht ik: ben ik nou zo ongevoelig dat ik er niet mee zit? Want ik vond het wel erg als er iets niet goed ging. Nee het was wat anders: ik bleef niet in mijn schuldgevoel hangen, maar richtte me op wat ik beter kon doen de volgende keer. En dat kon zij zich niet voorstellen. Nu, jaren later, denk ik dat het te maken heeft met een wereldbeeld en een zelfbeeld. Je kunt de wereld zien als een strijdtoneel, waar je moet overleven. Het leven is zwaar en als je fouten maakt, moet je daarvoor boeten. Je bent eigenlijk nooit goed genoeg. In mijn wereld is de wereld een speeltuin, waar je kunt experimenteren, leren, uitvinden en uitproberen. En ja dan gaan er dingen ‘fout’. Maar dat geeft niet, want daar leer je weer van en ga je weer verder met spelen met deze les in je pocket. Je bent dan als persoon niet slecht, slechts een instrument om nieuwe dingen te creëren of te ontdekken.

 

Van schuldgevoel naar spijt

En als ik dan iets niet zo handig zeg of doe, dan heb ik natuurlijk wel spijt. Spijt is dat je bewust bent dat je iets niet goed gedaan hebt. Maar als je je schuldig voelt, dan denk je dat je slecht bent. En dat is een heel groot verschil! Je bent namelijk niet slecht als je iets fout gedaan hebt. Je bent evengoed wel verantwoordelijk voor je daden, maar het staat los van hoe goed of slecht je als persoon bent. En dat is nu gelijk die verlamming die ik aan het begin van deze blog bedoelde: als je een slecht mens bent, waarom zou je je dan nog goed gedragen? Een neerwaartse spiraal is heel waarschijnlijk als je jezelf blijft voeden met schuldgevoel. Je gaat je steeds slechter voelen.

 

Regels: hoe het heurt

Wist je dat vrouwen zich vaker schuldig voelen dan mannen? En dat de helft van de vrouwen zich zelfs 4x per dag ergens schuldig over voelt? Het schijnt te maken hebben met opvoeding. Een tijd geleden kwam een vriendin mij helpen. Zij had waarschijnlijk veel regels geleerd ‘hoe het heurt’. En die werden gereproduceerd toen ze mij hielp. Het ging van schoonmaken tot tuin bijhouden en van koken tot afvallen. Ja, het kan een gevangenis zijn, al die regels. Want als je je er niet aan houdt, ben je slecht. Een slechte huisvrouw of nog erger: een slecht persoon.

 

Terug naar je jeugd

Ik heb me al aardig losgemaakt van de regels, zoals je kon lezen in het voorbeeld van de fouten op het werk. Maar na een paar dagen deze ‘regels’ te horen, gaat het toch knagen. Ja, ik had mijn tuin beter bij kunnen houden en ja, achter mijn wasmachine zaten spinnenwebben. Ik ging me alsnog schuldig voelen, merkte ik. Zo blijkt uit onderzoek dat als je als kind vaak te horen kreeg dat je je ouders teleurstelde, je als volwassene meer verantwoordelijk voelt voor het geluk van anderen. Als je een laag zelfbeeld hebt, een groot verantwoordelijkheidsgevoel hebt (wat een goede eigenschap is!) of erg perfectionistisch bent, dan is het gevaar dat je je nog schuldiger voelt. Dat heeft te maken met de eisen die je aan jezelf stelt en dat heeft tot gevolg dat je jezelf continu teleurstelt. En je krijgt automatisch een steeds negatiever zelfbeeld.

 

Dussss… hoe kom je van je schuldgevoel af?

Ontdekken wat je echt wilt

Stap 1: Je schuldgevoel onderzoeken

Schuldgevoel kan een complex geheel van oorzaken hebben. Onderzoek dus eerst hoe jouw schuldgevoel eruit ziet, zodat je van je schuldgevoel af komt:

  • Ben je perfectionistisch, heb je een heel groot verantwoordelijkheidsgevoel of heb je een laag zelfbeeld?
  • Ben je vaak teleurgesteld in jezelf? Leg je de lat misschien te hoog?
  • Heb je een innerlijke overtuiging dat je nooit goed genoeg bent?
  • Elke keer als je je schuldig voelt kunt je je afvragen of je schuldgevoel reëel is en of het terecht is dat je je schuldig voelt.
  • Voel je je schuldig en ben je er ook van overtuigd dat je als persoon slecht bent of is het meer spijt, dan heb je het gevoel dat je iets slechts hebt gedaan.
Ontdekken wat je echt wilt

Stap 2: Angst

Onderzoek vervolgens bij jezelf of je ergens bang voor bent. Wat altijd goed helpt is jezelf de vraag te stellen: wat is het ergste wat er kan gebeuren? En hoe erg is dat? En is deze angst reëel? Misschien is het wel een onbewuste angst van vroeger: niet aardig gevonden worden of in een niet veilige omgeving zijn, maar is dat nu niet meer van toepassing in de situatie waar je nu zit. Als je je bewust bent welke angst(en) er onder jouw schuldgevoel liggen, kun je jezelf op een liefdevolle positieve manier helpen over deze angst heen te komen.

    Ontdekken wat je echt wilt

    Stap 3: Vergeving

    Als je je schuldig voelt om iets wat je een ander hebt aangedaan, dan kun je vergeving vragen. Dat is niet makkelijk. Het is moedig en krachtig. Als je naar de ander erkent dat je iets niet goed hebt gedaan (dus niet een slecht persoon bent), dan is dat voor de ander een opluchting. Want die voelt zich begrepen en gehoord. Je zult je zelf ook opgelucht voelen.

    Maar als het gaat om schuldgevoel door iets wat je zelf (niet goed) hebt gedaan, dan is het goed om eens bij je zelf te rade te gaan hoe je jezelf zelfcompassie kunt schenken. Kun je accepteren dat je geen slecht mens bent, maar alleen even iets niet zo handig deed? Kun je accepteren dat je het de volgende keer beter kan doen, zonder jezelf te veroordelen? Door te erkennen dat je voor jezelf de lat soms erg hoog legt kun je je schuldgevoel omkeren naar zelfcompassie. Vergeef je zelf.

    Zo kom je van je schuldgevoel af. En vergeet niet te experimenteren en uitproberen in de speeltuin van het leven.

    Meer inspiratie?

    Volg mij op Instagram of abonneer je op mijn Youtube kanaal voor wekelijkse inspiratie.
    Abonneer je gratis op  Creative Juice  als je inspiratie in je inbox wilt ontvangen.

     

    Verder kijken: